Hendrik Jan Wolter (1873-1952)

RKD STUDIES

1.3 Wolter als reizend kunstenaar

Hendrik Jan Wolter was een reizend kunstenaar. Niet alleen in Nederland maakte hij vele haven-, stads- en dorpsgezichten, maar ook in vele andere Europese landen. Zijn eerste reis naar Zuid-Engeland in 1909 luidde het begin in van een continue productie van schilderijen met buitenlandse onderwerpen. Tussen 1909 en 1914 reisde hij herhaaldelijk naar de Engelse kustplaatsen Polperro, St. Ives, Lynmouth en Whitby. Het water, de schepen, de stranden en de havens van deze vissersdorpen boden hem een onuitputtelijke bron van inspiratie [1].

Tijdens de Eerste Wereldoorlog beperkte Hendrik Jan Wolter zich noodgedwongen tot Zeeuwse kustplaatsen, zoals Tholen, Veere, en Zierikzee. Hoewel hij voor 1914 reeds geboeid was door het water en het leven in Zeeland, vond Wolter tijdens de oorlogsjaren op deze plekken, en in zijn woonplaats Amsterdam, zijn hoofdonderwerpen. De werken De haven en het raadhuis van Veere [2] en Gezicht op Veere [3], uitgevoerd in lichte blauwtinten, zijn typerend voor deze periode. Na de oorlog keerde Wolter geregeld naar Engeland terug, waar de kust en de haven van St. Ives wederom onderwerp waren van zijn schilderijen [4].

1
Hendrik Jan Wolter
View of the harbour, Polperro, Cornwall, c. 1923
canvas, oil paint 101,5 x 126,5 cm
lower left : H.J. Wolter
Christie's (Amsterdam) 1990-02-06, nr. 138

2
Hendrik Jan Wolter
A view of Veere with the town hall beyond,
board, oil paint 90,5 x 66 cm
lower right : H.J. Wolter
Christie's (Amsterdam) 2011-05-24, nr. 145


3
Hendrik Jan Wolter
View on the village of Veere,
panel, oil paint 45 x 89 cm
lower left : H.J. Wolter
Private collection

4
Hendrik Jan Wolter
Rocky coast at Cornish Cove (St. Ives), c. 1921
canvas, oil paint 86,4 x 100,5 cm
lower left : H.J. Wolter
Sotheby Mak van Waay (Amsterdam) 1983-11-15, nr. 248


In Wolters productie van buitenlandse taferelen is een piek te ontdekken in de periode 1928-1932. Het is aannemelijk dat Wolter in deze periode, dankzij het vaste inkomen dat hij als hoogleraar verdiende, meer financiële vrijheid had om te reizen. Zijn schilderijen van Albi [5-6], Nice en Camogli zijn vermoedelijk tijdens privéreizen tot stand gekomen. Er lijkt echter ook een verband te bestaan tussen zijn voorzitterschap bij het comité en enkele van zijn werken. Zo was één van de belangrijkste taken van het comité de inrichting van het Nederlandse paviljoen op de Biënnale van Venetië.

In de jaren dertig, na zijn eerste bezoek aan die Italiaanse stad als voorzitter van het comité, koos hij de Venetiaanse Lagune [7], de Canal Grande, de Santa Maria della Salute [8] en de Ponte Rialto herhaaldelijk tot zijn onderwerp. Naast Venetië reisde hij naar Parijs voor onder andere de Wereldtentoonstelling van 1931, waar de Seine en het stadsleven als onderwerp centraal stonden [9]. 1

5
Hendrik Jan Wolter
The Pont-Vieux across the river Tarn,
canvas, oil paint 20,5 x 22,5 cm
verso : atelier H.J. Wolter
Amsterdam, Fijnaut & Paol Fine Art

6
Hendrik Jan Wolter
The Pont-Vieux across the river Tarn,
canvas, oil paint 105 x 110 cm
lower left : H.J. Wolter
Amsterdam/London, art dealer Gebr. Douwes


7
Hendrik Jan Wolter
View of the Venetian Lagoon, the island San Giorgio Maggiore in the distance, dated 1931
canvas, oil paint 80 x 84 cm
lower left : H.J. Wolter / 1931
Netherlands, private collection van Groeningen

8
Hendrik Jan Wolter
A view of the Santa Maria della Salute, Venice, c. 1931
canvas, oil paint 45 x 36 cm
lower left : H.J. Wolter
Sotheby's (Amsterdam) 1999-10-27, nr. 222


Na zijn vertrek bij zowel de Rijksakademie als het comité in 1938 verhuisde Wolter met zijn vrouw naar Rome. In Rome schilderde hij verschillende onderwerpen, onder meer een serie met paardenrennen in Borghese park [10]. Het verblijf was echter van korte duur en in 1940 verhuisden Wolter en zijn vrouw vanwege het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog terug naar Nederland. In 1946 maakte Wolter nog één keer een buitenlandse reis, dit keer naar de Verenigde Staten.

Reizen was een belangrijk onderdeel in het leven van de kunstenaar. Mede omdat zijn afgebeelde plaatsen vaak goed te herkennen zijn, heeft de catalogus van zijn werken een topografische indeling gekregen. In tegenstelling tot de datering, is de afgebeelde plaats op Wolters schilderijen dikwijls wel vast te stellen. De topografische indeling van de catalogus maakt bovendien Wolters vele reizen inzichtelijk.

9
Hendrik Jan Wolter
A Parisian street scene,
canvas, oil paint 44 x 36 cm
lower left : H.J. Wolter
Sotheby's (Amsterdam) 2007-09-04, nr. 222


10
Hendrik Jan Wolter
Horseriding in the Borghese, dated 1938
board, oil paint 20,5 x 26 cm
lower left : Wolter / Rome / 1938
Christie's (Amsterdam) 2014-05-13 - 2014-05-14, nr. 212


Notes

1 Voor meer informatie over Wolter als voorzitter van het Comité Nederlandsche Kunsttentoonstellingen in het Buitenland, zie: J. Rinnooy Kan & N. de Vries, ‘Mede mogelijk gemaakt door de minister: Hendrik Jan Wolter als reizend kunstenaar’, RKD Bulletin 2017/2, pp. 46-52.

Cookies disclaimer

I agree Our site saves small pieces of text information (cookies) on your device in order to deliver better content and for statistical purposes. You can disable the usage of cookies by changing the settings of your browser. By browsing our website without changing the browser settings you grant us permission to store that information on your device.